Lịch sử Côn Đảo – nơi gắn liền với chiến tranh hào hùng của dân tộc Việt Nam

Lịch sử Côn Đảo gắn liền với cuộc chiến tranh hào hùng của dân tộc, từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian”

Côn Đảo giờ đây đã trở thành địa điểm du lịch hút hàng triệu du khách mỗi năm đến đây du lịch, đặc biệt là những du khách nước ngoài.

Hãy cùng chúng tôi đi du lịch Côn Đảo khám phá lịch sử nơi đây bạn nhé.

Lịch sử Côn Đảo với nhiều tên gọi khác nhau trải qua các thời kỳ:

Côn Đảo nằm ở ngoài khơi bờ biển Nam Bộ, là một huyện trực thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Nó còn có nhiều tên khác nhau như Côn Sơn, Côn Lôn, còn được người Khmer gọi là Koh Tralach. Côn Đảo nằm cách Cảng Trần Đề 83 km và từ thành phố Vũng Tàu cách 180 km.

Poulo Condor chính là tên gọi của Côn Đảo xuất hiện trong các văn bản tiếng Anh và tiếng Pháp ngày xưa. Đến năm 1977, được Quốc Hội nước Việt Nam họp và quyết định lấy tên chính thức là Côn Đảo. Với vị trí thuận lợi trên con đường biển nối liền Châu Âu – Châu Á, người phương Tây đã biết đến Côn Đảo từ rất lâu.

Cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18, tư bản Anh, Pháp bắt đầu chú ý đến các nước phương Đông, tiến hành các cuộc điều tra, khám xét toàn diện nhằm có ý định xâm chiếm Côn Đảo.

Vào năm 1702, năm đời chúa thứ 12 Nguyễn Phúc Chu, một công ty Đông Ấn của nước Anh điều quân lính ra Côn Đảo và xây dựng pháo đài, cột cờ sau đó. Ba năm sau, ngày 3 tháng 2 năm 1705, người Macassar Mã Lai bấy giờ nổi dậy và người Anh phải rời Côn Đảo.

Ngày 1/2/1862, Bonnard ký quyết định thành lập Nhà tù Côn Đảo, từ đó Côn Lôn sẽ được biến thành nơi giam giữ các tù nhân chính trị Việt Nam, sử dụng hệ thống chuồng cọp nổi tiếng. Trong thời kỳ này, số tù nhân lên tới 8.000 người. Dưới chế độ tàn khốc của nhà tù, khoảng 20.000 người Việt Nam đã chết và được chôn cất tại Nghĩa trang Hàng Dương.

Khác xa với hình ảnh tươi đẹp, thanh bình ngày nay, lịch sử Côn Đảo gắn liền với cách mạng Việt Nam, trong suốt 113 năm 1862-1975 nơi đây đã giam cầm, đày đọa các chiến sĩ cách mạng, những người yêu nước Việt Nam.

Khi đến với Côn Đảo, du khách sẽ được tham quan, tìm hiểu và nghe giới thiệu về những điểm di tích, những câu chuyện lịch sử Côn Đảo gắn liền với hào hùng của dân tộc.

Một số di tích lịch sử nổi bật ở Côn Đảo:

1. Bảo tàng Côn Đảo:

Lịch sử Côn Đảo đã được tái hiện và lưu  giữ lại sau ngày giải phóng, tại Côn Đảo, UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu xây dựng Nhà Bảo tàng Côn Đảo và công trình được hoàn thành vào ngày 10/10/2010. Ngày 06/9/2013, Bảo tàng chính thức mở cửa phục vụ du khách đến tham quan.

Bảo tàng Côn Đảo lưu giữ những tư liệu và những hiện vật quý giá về nhà tù Côn Đảo cũng như tình cảm, trách nhiệm và lòng biết ơn đối với các anh hùng, chiến sĩ và đồng bào yêu nước đã hi sinh vì nền độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Bảo tàng Côn Đảo trưng bày gồm: 01 gian khánh tiết và 04 chủ đề

– Côn Đảo thiên nhiên con người

– Côn Đảo địa ngục trần gian

– Côn Đảo Trận tuyến và trường học

– Côn Đảo ngày nay.

Gian khánh tiết là cụm tượng được làm từ chất liệu inox cao 6m thể hiện khí phách hiên ngang của người Cộng sản với khát vọng tự do, cánh tay vươn cao phá tan xiềng xích, cùng với với hình tượng cánh chim bồ câu tượng trưng cho hòa bình. Phía sau là bức tường đá được tạo thành các tầng lớp đá đan xen lẫn nhau, trên bề mặt khắc chìm số tù tượng trưng cho nhiều thế tù nhân tại nhà tù Côn Đảo.

2. Di tích Dinh Chúa đảo:

Nhắc đến lịch sử Côn Đảo, không thể không nhắc đến Dinh Chúa Đảo (còn gọi là Dinh ông lớn, Dinh tỉnh trưởng,…). Nhà chúa Đảo được xây dựng với tổng diện tích 20.810m2, bao gồm: Nhà chính, nhà phụ và sân vườn…

Nơi đây trải qua 53 đời Chúa đảo trải qua 113 năm (1862-1975), thời thực dân Pháp (92 năm) có 39 chúa đảo và thời đế quốc Mỹ (21 năm) có 14 chúa đảo đã sống và làm việc.

Dinh chúa đảo (Dinh ông lớn, Dinh tỉnh trưởng…). Hình thành khoảng 1862 – 1876 cùng với các cơ sở hạ tầng trên đảo. Tổng diện tích 20.810m2, bao gồm:

Trong lịch sử, có nhiều Chúa đảo được biết đến với sự tàn bạo đồng nghĩa với chế độ giết người, Chúa đảo Andouard là một trong số đó đã bị tù nhân sát hại năm 1919.

Nhà Chúa đảo thể hiện cuộc sống xa hoa của sự thống trị, thường xuyên có hàng chục tù nhân phải lao động khổ sai và phục dịch cho cuộc sống của họ. Đây là nơi thành lập Chính quyền Cách mạng đầu tiên ở Côn Đảo năm 1945 và ngày Côn Đảo hoàn toàn giải phóng năm 1975.

Ngày 29/4/1979, Khu di tích Nhà Chúa đảo được đặc cách công nhận là di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia. Ngày 10/5/2012 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 548/QĐ-TTg xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt.

Hiện nay, di tích Nhà Chúa đảo được trùng tu, tôn tạo và phục hồi tái hiện khung cảnh sinh hoạt của các đời Chúa đảo.

3. Di tích trại Phú Hải

Di tích trại Phú Hải cũng là một điểm đến thu hút nếu muốn tìm hiểu về lịch sử Côn Đảo.

Nơi đây có nhiều tên gọi như Lao I, Trại Cộng Hòa, Trại 2, đến tháng 11/1974 được gọi là trại Phú Hải, do thực dân Pháp xây dựng từ những năm cuối thế kỷ 19.

Diện tích: 12.863m2. Gồm 10 phòng giam tập thể; 1 phòng giam tù đặc biệt; 20 xà lim (hầm đá), Khu lao động khổ sai đập đá, Hầm xay lúa, vừa là nơi làm khổ sai (xay lúa) vừa là nơi đày ải nghiệt ngã đối với tù nhân, thời Mỹ – ngụy chuyển thành (bệnh xá).

Trại Phú Hải cũng là nơi những người cộng sản mở các học văn hóa, lý luận, chính trị, đặc biệt là khóa học Chủ nghĩa Mác- Lênin theo chương trình huấn luyện của Đại học Phương Đông do giáo sư Trần Văn Giàu phụ trách.

Ngoài ra, ở đây còn có khu đập đá: Chí sỹ yêu nước Phan Chu Trinh đã từng khổ sai ở đây và đã sáng tác bài thơ “Đập đá Côn Lôn”.

4. Di tích Chuồng Cọp Pháp:

Lịch sử Côn Đảo được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến với khu chuồng Cọp Pháp, xây dựng từ năm 1940, được công nhận Khu di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia ngày 29/4/1979. Nó bao gồm 2 khu, mỗi khu có 60 phòng được rào song sắt kiên cổ để kiểm soát tù nhân Việt Nam.

Ở đây còn có các phòng không có mái che được bố trí làm 4 dãy, đan xen 2 dãy Chuồng Cọp được gọi là “Phòng tắm nắng”. Năm 1962-1963, Mỹ ngụy cho xây thêm Trại 5 che chắn phía trước và cũng có lối nhỏ thông sang Chuồng Cọp.

Các tù nhân thường xuyên bị đánh đập đến ngất xỉu khi đưa vào chuồng cọp, dùng dùi cui ấn trên đầu người tù. Tại Chuồng Cọp, tù nhân không một lúc nào được yên, bất cứ lúc nào cũng có những cặp mắt soi mói của cai ngục, bất cứ lúc nào họ cũng có thể bị đánh, bị rải vôi bột…

Tuy vậy, Chuồng Cọp lại tương trưng cho linh hồn trong cuộc đấu tranh bảo vệ khí tiết của người tù chính trị Côn Đảo. Trong đó, các tấm gương như Cao Văn Ngọc, Lưu Chí Hiếu, và năm ngôi sao toàn thắng Nguyễn Đức Thuận, Phan Trọng Bình, Phạm Quốc Sắc, Nguyễn Minh, Lê Văn Một, cùng với nhiều chiến sĩ anh hùng, kiên trung, buất khuất bảo vệ bí mật của tổ quốc.

Năm 1969, ngụy quyền Sài gòn đày ra 342 nữ tù và 2 cháu bé giam tại Chuồng cọp Côn Đảo. Lợi dụng đặc điểm sinh lý của phụ nữ để đày ải, nhiều lần gác ngục đàn áp bằng vôi bột và cây sào nhọn bịt đồng…  Từ cuối năm 1969 đến đầu năm 1970, các nữ tù Chuồng Cọp Côn Đảo đã giương ngọn cờ hiệu triệu dũng cảm nhất, kiên quyết nhất làm cho địch phải khiếp sợ.

Chuồng Cọp do Thực dân Pháp xây dựng, trong Lịch sử Côn Đảo, đây là chiến trường ác liệt, rùng rợn đến mức đã từng khiến cho cả thế giới phẫn nộ.

5. Di tích trại Phú Hưng

Trại Phú Hưng trước đây còn có tên gọi là Trại 8, một di tích gắn liền với lịch sử Côn Đảo trong những năm chiến tranh. Đây là một trong bốn trại giam do Mỹ ngụy xây dựng từ cuối năm 1968 hoàn thành năm  1972

Trại giam này chỉ mới hoàn thành có 10 phòng giam, còn 10 phòng và 8 xà lim đang xây dựng thì bị dở bỏ khi Hiệp định Pari được ký kết.

Cuối tháng 7/1972, trại 8 liên tiếp tổ chức các cuộc đấu tranh với nhiều hình thức khác nhau, yêu cầu Mỹ Ngụy giải quyết theo yêu sách. Quân địch đã ra sức đàn áp siết bóp đời sống, cấm cố liên tục, hạn chế nước uống, nước tắm,.. tăng cường đánh đập nhắm làm giảm tinh thần chiến đấu của tù binh.

Ngày 29/4/1979, di tích trại Phú Hưng đã được, Bộ Văn hóa – Thông tin đã ra quyết định đặc cách công nhận Khu di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia. Ngày 10/5/2012 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 548/QĐ-TTg xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt.

6. Di tích Cầu tàu 914:

Cầu tàu 914 được khởi công xây dựng từ năm 1873, nằm trước dinh Chúa Đảo, tên gọi của nó cũng là một phần chứng nhân lịch sử Côn Đảo là vì thực dân Pháp bắt tù nhân đi khai thác đá từ chân núi Chúa đưa về để xây dựng cầu tàu và xây cả kè đá chắn sóng phía trước mặt tiền Côn Lôn.

Công trình này kéo dài hàng chục năm, sửa chữa và mở rộng nhiều lần mới có dạng như ngày hôm nay, và hầu như đều do sức lao động của người tù. Những tảng đá lớn hàng thước khối, nặng nhiều tấn đã làm kiệt quệ và đè nát bao nhiêu thân tù.

Nếu như họ không mang được sẽ chết vì đòn roi, mang được thì cũng sẽ chết vì kiệt sức. Công việc xây cầu kéo dài cho đến khoảng năm 1930 mới tạm xong và con số 914 đã được người tù nghi nhớ.

Rất nhiều người tù đã nằm xuống bởi nhiều nguyên nhân: đá đè, cây đổ, ăn uống đói khát lại phải làm việc quá sức, bị cai ngục đánh đập, hối thúc…

Có nhiều lời kể từ những người cựu tù còn sống sót truyền lại “Một tảng đá to 4 người khiêng không nổi kêu xin thêm người thì bị cai ngục đánh bỏ bớt 1 người, còn 3 người khiêng không được thì bỏ bớt 1 người nữa….2 người còn lại tất nhiên phải chịu nằm dưới tảng đá khổng lồ ấy”.

7. Di tích Nhà Công Quán:

Khi kể về lịch sử Côn Đảo, có khá nhiều người cũng nhắc đến Di tích Nhà Công Quán, nằm cạnh “Cầu tàu 914”. Đây là ngôi biệt thự đồ sộ có kiến trúc phương Tây, được xây dựng từ cuối thể kỉ 19 với diện tích 1.019m2

Sang thời Mỹ ngụy, gọi là nhà Công quán hay Câu lạc bộ, cũng là nơi dừng chân của các lữ khách khi đến đây thi hành công vụ. Hiện nay ngôi nhà này được trùng tu nằm trong quần thể của Dinh Chúa đảo.

Di tích Nhà công Quán cũng đã được đặc cách công nhận Khu di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia. Ngày 10/5/2012 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt.

8. Di tích Sở Lò Vôi

Di tích Sở Lò Vôi là một bản cáo trạng mạnh mẽ về chính sách khai thác sức lao động của tù nhân, là minh chứng cho sự tàn ác của đế quốc Mỹ. Vào giai đoạn đế quốc Mỹ, nhà giam này là nơi đóng quân và là nơi giam cầm tù nhân lao động khổ sai cái đói rét, lạnh lẽo, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc.

Theo như lịch sử Côn Đảo ghi nhận, cơ sở vật chất trên đảo rất thiếu thốn, thực dân Pháp tiến hành khai thác triệt để sức lao động của tù nhân. Di tích Sở Lò Vôi được xây dựng từ năm 1864, với diện tích 4.966m2.

Đây là chứng tích điển hình về chính sách bóc lột sức lao động, cùng với chế độ hà khắc nhằm dập tắt ý chí của những người yêu nước chống thực dân Pháp lúc bấy giờ.

Ngày 29/4/1979, di tích Sở Lò Vôi đã được Bộ Văn hóa – Thông tin đã ra Quyết định số 54-VHTT.QĐ đặc cách công nhận Khu di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia. Ngày 10/5/2012 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 548/QĐ-TTg xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt.

9. Di tích Cầu Ma Thiên Lãnh

Cầu Ma Thiên Lãnh được xây dựng vào năm 1930. Thực dân Pháp mở ra con đường từ ngã ba Núi Chúa qua Bãi Ông Đụng nhằm khai thác cây gỗ, đá phục vụ công việc và lập trại giam kiểm soát những tù nhân vượt ngục.

Lịch sử Côn Đảo đã ghi nhận lại nơi đây, nhiều tù nhân bị ăn uống thiếu thốn đói khát, lao dịch nặng nhọc quá sức, cai ngục đánh đập, ới xây dựng xong 2 mốc cầu đã có đến 356 người chết

Cái tên Ma Thiên Lãnh có nguồn gốc từ ngọn núi Ma thiên Lãnh ở Triều Tiên với địa thế hiểm ác, phỏng theo truyện Tàu “Tiết Nhân Quý Chinh Đông” để đặt tên cho cây cầu này với ý nghĩa nói về việc 2 mốc cầu xây dang dở bằng xương máu của hàng trăm tù nhân.

10. Di tích Nghĩa trang Hàng Dương

Đã nhắc đến những chuyến tham quan và tìm hiểu lịch sử Côn Đảo, không thể không kể đến Nghĩa trang Hàng Dương, đây là nơi đã có hơn khoảng 2 vạn tù nhân nằm xuống yên nghỉ.

Nghĩa địa đầu tiên được lập ở khu vực Chuồng Bò (Di tích Bãi Sọ Người), sau dời lên Hàng Keo. Sau năm 1934 và nhất là giai đoạn 1941, chế độ khủng bố trắng sau cuộc khởi nghĩa Nam kỳ đã giết hại hàng ngàn tù nhân, khi nghĩa địa Hàng Keo hết chỗ, thực dân Pháp mới mở nghĩa địa Hàng Dương để chôn người tù.

Nghĩa trang Hàng Dương đã được khởi công xây dựng và tôn tạo vào ngày 19/12/1992 gồm 4 khu: A-B-C và D (trong đó khu B được chia ra làm 2 phần là B1 và B2) cùng 1.922 phần mộ trong đó 714 phần mộ có tên, còn lại là các phần mộ không rõ tên tuổi.

Ngoài ra, ở Côn Đảo còn có nhiều khu di tích nổi tiếng khác, chẳng hạn như: Di tích khu Điều tra, Di tích Chuồng Bò, Di tích Nghĩa trang Hàng Keo, Miếu Bà Phi Yến (An Sơn Miếu), Đền thờ Côn Đảo, Di tích trại Phú Hưng, Di tích trị Phú Bình, Di tích trại Phú An,…

Mai Vũ Travel & Transport hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn có thêm nhiều thông tin hữu ích để hiểu thêm lịch sử Côn Đảo.

Các tour du lịch tham quan, tìm hiểu về lịch sử Côn Đảo gắn liền với cuộc chiến đấu hào hùng của dân tộc Việt Nam được rất nhiều du khách yêu thích và muốn khám phá. Đến đây, họ được tận mắt chứng kiến, cảm nhận sự ác liệt, tàn bạo của thực dân đế quốc.

Nhiều du khách không khỏi xúc động đến rơi nước mắt khi nghe các hướng dẫn viên giời thiệu về những trại giam tù nhân ở Côn Đảo.

Xem thêm các TOUR TRONG NƯỚC khác tại website của chúng tôi như: Du lịch NHA TRANG, Du lịch MŨI NÉ, Du lịch QUẢNG NGÃI, Du lịch VŨNG TÀU, Du lịch CÔN ĐẢO…

Hãy liên hệ ngay Hotline: 0977.236.632 để được tư vấn về dịch vụ nhé.